STRONA GŁÓWNA
środa, 21 listopada 2018

Menu

Działaj lokalnie

KONTAKT

Znajdż Nas na Facebooku

Federacja Funduszy Lokalnych

Organizacja Pożytku Publicznego

ARF w Polsce

PAFW

Mazowsze lokalnie

RCEE Płock

ZIARNO

ZIELONA SZKOŁA

Zielona Lekcja

Ostrowy

ESKA

Tygodnik Płocki


Dwa Brzegi ...
Projekt „Dwa brzegi. Trochę jak sąsiedzi” realizowany przez Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej „Młodzi Razem” w okresie od 1 czerwca 2012r. do 30 września 2013r. miał za zadanie przypomnieć bogatą, wielokulturową przeszłość gmin nadwiślańskich - Bodzanowa, Słubic, Wyszogrodu, Małej Wsi.
 
 
 
Zamierzeniem projektu było osiągnięcie celów:
- aktywizacji regionu (gmin, powiatu) i społeczności lokalnej w zakresie udziału w życiu kulturalnym, podtrzymywania tradycji,
- poznania bogatej historii 4 gmin powiatu płockiego, tradycji kontynuowanej przez mieszkańców tych gmin poprzez liczne warsztaty, spotkania, festiwal, które są dużą lekcją historii,
- wykorzystania bogatej przeszłości, walorów przyrodniczych, gospodarczych i społecznych gmin do planowania i wdrażania zrównoważonej przyszłości tych terenów,
- zacieśnienia współpracy władz samorządowych, organizacji społecznych, mieszkańców w aspekcie wdrażania zasady zrównoważonego rozwoju, która uwzględnia proces integrowania działań gospodarczych, społecznych, kulturowych, przyrodniczych w celu zagospodarowania możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności zarówno współczesnego pokolenia jak i naszych następców,
- zwiększenia poczucia przynależności do środowiska lokalnego, regionu i kraju,
- wzrost poczucia tożsamości regionalnej i narodowej,
- uświadomienie różnorodności kultur - Żydów, Olendrów, Niemców, Polaków zamieszkujących w/w gminy.
 
W projekcie główny nacisk położony został na rozwój zdolności komunikacyjnych młodzieży i dorosłych, próbę zrozumienia oczekiwań i motywacji różnych pokoleń oraz ustalenie zasad skutecznej współpracy, a także wspieranie inicjatyw kulturalnych będących efektem współpracy instytucji publicznych - szkół i gmin oraz organizacji pozarządowych w sferze pielęgnowania tradycji lokalnej, regionalnej i narodowej.
 
Zdaniem Funduszu oraz osób współrealizujących projekt, ważnym jego aspektem było uczenie się wzajemności dla Innych i uczenie jej Innych - najlepiej na swoim przykładzie, dlatego realizując projekt, zaplanowany został szereg działań obejmujących warsztaty artystyczne mające na celu ukazanie tradycji ludowych, tańca, teatru sztuki żydowskiej i olenderskiej, naukę pieczenia chleba, wikliniarstwo, ceramikę oraz warsztaty fotograficzne i dziennikarskie - podczas których utrwalone zostały zabytki z zakresu historii i kultury polskiej i żydowskiej oraz piękno olenderskiego krajobrazu kulturowego. W prowadzonych zajęciach i pokazach efektów uczestniczyła lokalna społeczność, której zaprezentowane zostały elementy kultury, folkloru i historii.
 
W projekcie, aby osiągnąć zamierzone cele przyczyniające się do pogłębiania wiedzy o kulturze i historii regionu, jego wyjątkowych mieszkańcach, obyczajach, tradycjach, zabytkach, wzmacniające więzi młodego pokolenia z ich „Małą Ojczyzną”, mające za zadanie dokonanie integracji międzypokoleniowej, ocalenie od zapomnienia cennych informacji, dokumentów będących w posiadaniu starszych pokoleń naszego regionu, zaplanowano i zrealizowano działania:
 
W dniu 23 czerwca 2012 roku zainaugurowano projekt organizując Sobótkę - Wianki w Wiączeminie Polskim, nad Wisłą, w miejscu po osadnikach niemieckich i olenderskich. Święto powitania lata zorganizowano na obu brzegach Wisły, z udziałem lokalnej społeczności oraz uczestników projektu. 

W trakcie święta prowadzone były warsztaty plecenia sobótkowych wianków; młodzież ze Słubic zaprezentowała spektakl „Skrzypek na dachu”; występował także zespół ludowy Grzybowianki. Na zakończenie uczestnicy święta puszczali wianki na Wiśle. - czytaj ...

Jednym z pierwszych działań projektu był plener pn. „Młodzi na wielokulturowym szlaku”, podczas którego młodzież poznała wielokulturowe i przyrodnicze dziedzictwo nadwiślańskiej gminy Słubice. Uczestniczyła w zajęciach z etnografem z Muzeum Mazowieckiego w Płocku; zajęciach sportowo - rekreacyjnych; zajęciach muzycznych - ucząc się tradycyjnych pieśni polskich i mniejszości narodowych (niemieckiej i żydowskiej), którzy mieszkali na terenie Gminy Słubice; zajęciach z nauki tańca ludowego; zajęciach fotograficznych i ornitologicznych; zajęciach z wycinankarstwa - poznając wzory tradycyjne dla regionu sannicko - gąbińskiego, zajęciach malarskich, wikliniarskich, zajęciach w gospodarstwie, w piekarni i serowarni ekologicznej, poznawali rolnicze dziedzictwo. W programie znalazła się także wyprawa rowerowa do Wiączemina Polskiego nad Wisłę oraz wyprawa do Płocka, podczas której zwiedzili kościół ewangelicki, mariawicki, kaplicę prawosławną, poznawali ślady obecności społeczności żydowskiej w Płocku (np. synagoga). Na zakończenie pleneru, z udziałem społeczności lokalnej, odbyło się ognisko z pieśniami ludowymi i tradycyjnymi oraz prezentacja wykonanych prac. 

W pierwszą niedzielę sierpnia 2012r. - w skansenie - Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu odbyły się warsztaty terenowe - Żniwa w skansenie, których celem było przybliżenie dawnych prac związanych ze zbiorem zbóż oraz zaprezentowanie tradycyjnych metod ich obróbki. Uczestnikom warsztatów zaprezentowano tradycyjne metody przetwarzania zbóż na produkty niezbędne w gospodarce chłopskiej (ziarno, mąka, sieczka, kasze). Odbyły się także pokazy: koszenia kosą i kosiarką konną, podbieranie zboża sierpem, wiązania snopów i ustawiania styg (stygowanie) oraz warsztaty młócenia zboża cepami, oczyszczania ziarna przy pomocy wialni, wyrób kaszy, a także mielenie ziarna w żarnach. - czytaj ...
 
 

Celem kolejnego działania - warsztatów terenowych - Wykopki, które także odbyły się w Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu we wrześniu 2012 roku - było pokazanie jesiennych prac polowych, wykonywanych na wsi w XIX i na początku XX wieku. Uczestnicy warsztatów poznali tradycyjne metody zbioru ziemniaków: wykopywanie ziemniaków przy pomocy motyk, zbiór ziemniaków przy pomocy kopaczki konnej, jak również pokaz sortowania ziemniaków. Inne prace, z którymi się zapoznali to proces gręplowania owczej wełny za pomocą gręplarni mechanicznej oraz ręcznych grępli (szczotek), przędzenie wełny na kołowrotku, kręcenie powrozów; międlenie i rafowanie lnu, kiszenie kapusty w drewnianej beczce. Imprezie towarzyszyła wystawa okolicznościowa „Maszyny i narzędzia rolnicze na Mazowszu w XIX i XX w.” prezentująca maszyny zarówno do uprawy i zbioru zbóż jak i ziemiopłodów (buraków, ziemniaków) oraz koncert zespołu ludowego i widowisko obrzędowe. Na najmłodszych uczestników imprezy czekał pokaz interaktywny z cyklu „JAK TO ZE ZBOŻEM BYŁO”. - czytaj ...


 
 
We wrześniu i październiku 2012 roku odbyły się warsztaty pn. „Wyprawa odkrywców”. Celem warsztatów było przybliżenie zagadnienia wielokulturowości, kwestie związane z ludzką różnorodnością, przeciwdziałaniem dyskryminacji i poznaniem wartości, jakie niesie ze sobą wolne od dyskryminacji i różnorodne społeczeństwo. Uczestnicy warsztatów zrozumieli funkcjonowanie mechanizmu stereotypizacji, uprzedzeń i dyskryminacji oraz nauczyli się, w jaki sposób reagować na przejawy dyskryminacji. W programie warsztatów znalazły się zagadnienia dotyczące:
- wielokulturowości na co dzień (świat społeczny, polityczny i kulturowy),
- życia w wielokulturowym środowisku,
- spotkania z innym szansą czy zagrożeniem?
- skąd się biorą stereotypy i uprzedzenia,
- formy dyskryminacji,
- społecznych i kulturowych różnic.
Drugą częścią Warsztatów było zapoznaniem się z miejscami charakterystycznymi dla danej miejscowości świadczącymi o jej wielokulturowej przeszłości, np. cmentarz żydowski w Bodzanowie, Pomnik ku Wiecznej Pamięci Żydów Bodzanowa, cmentarz żydowski w Wyszogrodzie.
 
 
 
 
Dla uczestników projektu zorganizowane zostały warsztaty pn. „Polskie tańce narodowe i regionalne”. Warsztaty odbywały się w trzech grupach: I grupa: dzieci i młodzież z terenu Gminy Słubice (Słubice), II grupa: dzieci i młodzież z terenu Gminy Bodzanów (Łętowo), III grupa: dzieci i młodzież z terenu Gminy Bodzanów (Cieśle), w terminie: wrzesień 2012r. - marzec 2013r. Warsztaty skierowane zostały do wszystkich zainteresowanych nauką emisji głosu i śpiewu ludowego, chcących lepiej poznać i rozwinąć swoje wokalne możliwości oraz zainteresowanych poznaniem tradycji śpiewu i charakterystycznych elementów techniki śpiewaczej regionu. Program warsztatów obejmował:
- taniec ludowy z przyśpiewkami - warsztaty z tańca ludowego obejmujące podstawowe kroki i figury wybranych tańców ludowych i zabawy taneczne z różnych regionów Polski oraz naukę przyśpiewek i piosenek ludowych,
- polskie tańce narodowe w formie towarzyskiej - warsztaty z techniki polskich tańców narodowych i tańców regionalnych obejmowały podstawowe kroki i figury polskich tańców narodowych - poloneza, mazura, krakowiaka, oberka i kujawiaka. 
 
 
Warsztaty folklorystyczne pn. „Spotkania z folklorem”, które odbyły się w 2012 roku. Uczestnikami warsztatów byli członkowie zespołu ludowego „Grzybowianki”, którzy mogli doszlifować swój talent by w następstwie uczyć innych - młodsze pokolenia oraz nagrać płytę z pieśniami regionalnymi, ludowymi, biesiadnymi. 
W programie warsztatów znalazły się: inspiracja taneczno - ruchowa, nauka tańca ludowego, zajęcia gry na instrumentach ludowych (skrzypce, akordeon i bęben), zajęcia z nauki przyśpiewek lokalnych, pieśni regionalnych, ludowych, biesiadnych.
Warsztaty miały na celu poprawę umiejętności artykulacyjnych artystów i naukę nowych sposobów organizowania przez nich akompaniamentu do piosenek i tańców. W trakcie spotkań opracowane zostały również nowe pieśni, które rozszerzyły repertuar Zespołu i będą inspiracją do dalszych poszukiwań artystycznych.
 
 
 
Podczas spotkań folklorystycznych przedstawiono efekty warsztatów folklorystycznych. Przygotowane przez dzieci, młodzież i dorosłych tańce ludowe zaprezentowano podczas lokalnych festynów, imprez szkolnych, gminnych, w domach pomocy społecznej, podczas Przeglądu Zespołów Ludowych, Dożynek Powiatowych w Płocku, Festiwalu od Kujawiaka do Oberka w Łącku, Dni Wisły w Wyszogrodzie, przeglądu działań w Słubicach itd.
 
 

Dorośli, dzieci, młodzież z terenu Gminy Słubice uczestniczyli w warsztatach teatralnych - jasełkach olenderskich. Efektem warsztatów był spektakl teatralny - jasełka olenderskie pn. „Trzej Królowie” wg. tekstów odnalezionych przez Karla Juliusa Schröera w Oberűfer (pochodzących z czasów średniowiecznych - jedna z części jasełek). Były one grane przez ludowych aktorów - amatorów w okresie bożonarodzeniowym. Zapis nutowy autorstwa Leopolda van der Palsa. Było to odtworzenie jasełek granych przez niemieckich osadników znad Wisły. Teksty zostały spolszczone przez wielonarodowościowych wolontariuszy Fundacji. Polskie tłumaczenie zawdzięczamy Peterowi Stratenwerthowi, wolontariuszowi z Grzybowa. Jasełka przygotowane zostały pod okiem zawodowych instruktorów teatralnych i muzyka. Spektakl zaprezentowano w szkołach na terenie 4 gmin oraz na uroczystościach gminnych.




 
Niezwykle interesującym działaniem projektu były warsztaty teatralne pn. „Przedwojenny kabaret”. Efektem warsztatów był spektakl - w którym zawarte zostały popularne przedwojenne skecze kabaretów polskich i żydowskich, przygotowane pod kierunkiem Mariusza Pogonowskiego aktora Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku. Spektakl zaprezentowano w szkołach na terenie 4 gmin, na uroczystościach gminnych oraz podczas podsumowania projektu.
 
 
 
W roku 2013 przeprowadzone zostały warsztaty pn. „Łączymy pokolenia”. Warsztaty prowadzono w szkołach, w dwóch grupach, jedna dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Mała Wieś, druga dla dzieci i młodzieży z terenu Gminy Wyszogród. Uczestnicy spotkali się z historykiem i etnografem oraz uczestniczyli w warsztatach rzemieślniczych zapoznając się ze sztuką i tradycjami ludowymi.
 
 
W Muzeum Wsi Mazowieckie w Sierpcu w czerwcu 2013r. odbyły się warsztaty tematyczne pn. „Sytuacji dziecka wiejskiego na przełomie XIX/XX wieku”. Było to spotkanie plenerowo - warsztatowe o charakterze integracyjnym, prowadzone przez regionalnych rzemieślników - wikliniarza, kowala, garncarza, szewca. Uczestnicy zwiedzili skansen z przewodnikiem oraz zapoznali się z tradycyjnymi pracami w gospodarstwie wiejskim. Mieli także okazję do degustacji potraw tradycyjnej kuchni regionalnej.
 
 
Dla pragnących doznań artystycznych zorganizowano w 2013r. plener malarski „Piękno architektury mojej miejscowości”. W plenerze uczestniczyły dzieci z terenu Gminy Słubice. Celem głównym projektu było wdrażanie dzieci i młodzieży do uczestnictwa w życiu kulturalnym i społecznym poprzez aktywny udział w zajęciach organizowanych w ramach wolnego czasu oraz rozbudzanie zainteresowania zabytkami, uwrażliwienie kulturowe, rozwijanie zdolności plastycznych dzieci i w oparciu o różnorodne środki wyrazu, wyzwolenie potrzeby ekspresji.

 
 
Dzieci i młodzież z terenu Gminy Słubice uczestniczyli w warsztatach pn. „Rękodzieło ludowe”. W programie była nauka tworzenia wycinanek ludowych oraz szydełkowania. Uczestnicy, pod kierunkiem plastyków, artystów ludowych, własnoręcznie wykonywali tradycyjne wycinanki oraz szydełkowali.
 
 
Warsztaty fotograficzno - dziennikarskie przeprowadzono dla dzieci i młodzieży z Gmin: Słubice, Bodzanów, Wyszogród i Mała Wieś. W każdej gminie odbyły się dwa warsztaty prowadzone przez trenerów - specjalistów z wybranych technik.
W programie ujęto: fotografię dokumentalną, fotografię przyrodniczą, fotografię plenerową, reportaże oraz elementy pisania artykułów, tekstów. W trakcie realizacji warsztatów uczestnicy mieli za zadanie utrwalić w formie fotograficznej piękno olenderskiego krajobrazu kulturowego (siedliska na sztucznie usypanych wzgórkach, rozłogi pól, rowy melioracyjne, drogi dojazdowe, obsadzone wierzbami miedze) zachowane w bardzo dobrym stanie zabytki z zakresu historii i kultury polskiej i żydowskiej oraz przeprowadzić wywiady z najstarszymi mieszkańcami swojej gminy.
 
Prezentacja z warsztatów fotograficzno - dziennikarskich - zobacz ...
 
 
 
 
 
Odbywającym się warsztatom i plenerom towarzyszył równocześnie konkurs pn. „By czas nie zaćmił”. Celem konkursu było pogłębianie wiedzy o kulturze i historii regionu, jego wyjątkowych mieszkańcach, obyczajach, tradycjach, zabytkach, wzmocnienie więzi młodego pokolenia z ich „Małą Ojczyzną”, integracja międzypokoleniowa, uratowanie od zapomnienia cennych informacji i/lub dokumentów będących w posiadaniu starszych pokoleń naszego regionu. Prace zebrane w konkursie zostały wykorzystane w publikacji pn. „My dla regionu”.  - czytaj ...
Jednym z efektów realizowanego projektu jest między innymi publikacja wraz z płytą CD pn. „Pieśni i przyśpiewki ludowe - Grzybowianki”. Publikacja ta przedstawia pieśni i przyśpiewki z regionu, ludowe i biesiadne oraz zasłyszane melodie wraz z muzyką instrumentalną w wykonaniu zespołu Grzybowianki. Publikacja adresowana jest do szerokiego grona zainteresowanych tradycyjną ludową muzyką i śpiewem.

Pieśni i przyśpiewki ludowe - Grzybowianki:
1. Nasza wioska - pobierz mp3
2. Na zielonym mostku - pobierz mp3
3. Wczoraj padał deszcz - pobierz mp3
4. Wszystkie się pola zazieleniły - pobierz mp3
5. Stoi w oknie róża - pobierz mp3
6. W moim ogródeczku ... - pobierz mp3
7. Cebula - pobierz mp3
8. Przyśpiewki - pobierz mp3
9. Nie chodź koło róży - pobierz mp3
10. Oj stary jo ci stary - pobierz mp3
11. Nie będę ja pasła bydła - pobierz mp3
12. Kiedym ja wiła wianek zielony - pobierz mp3
13. Czerwona jarzębina - pobierz mp3
14. Gdybyśmy siedzieli we dwoje - pobierz mp3
15. Za las chłopcy za las - pobierz mp3
16. Wyjechałem w pole orać - pobierz mp3
17. Moja mama zakazała - pobierz mp3
18. Szła dziewczyna wąską dróżką - pobierz mp3
19. Na rynku w Słubicach - pobierz mp3
20. Że nasz Zespół wszędzie słynie - pobierz mp3
 
Kolejnym efektem jest publikacja „My dla regionu” nt. wielokulturowości Gmin: Słubice, Bodzanów, Mała Wieś, Wyszogród. Publikacja stanowi podsumowanie projektu. Zawarty został w niej opis nadwiślańskiej wielokulturowości i bogactwa regionu, opis roli Wisły w rozwoju gmin, zbiór ważnych, historycznych informacji, m.in. opis niemal dwustuletniego okresu przebywania osadników holenderskich, niemieckich, żydowskich na terenach gmin, wywiady z najstarszymi mieszkańcami pamiętającymi czasy I poł. XX wieku oraz opis relacji panujących wśród wielonarodowej ludności. - pobierz publikację
 
Festiwal kultur i smaków.
22 września 2013 roku  Fundacja Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej „Młodzi Razem” wraz z partnerami  z terenu Gmin: Wyszogród, Słubice, Bodzanów i Mała Wieś zorganizowała Festiwal Kultur i Smaków.
W festiwalu uczestniczyli: dzieci, młodzież i nauczyciele ze szkół z terenu gmin; Wyszogród, Słubice, Bodzanów i Mała Wieś, przedstawiciele organizacji społecznych, dyrektorzy szkół,  radni powiatu płockiego, gmin, wójtowie gmin powiatu płockiego, nauczyciele mieszkańcy gmin powiatu płockiego. Łącznie około 200 osób. 

Uczestników festiwalu powitali p. Mariusz Bieniek - Burmistrz Gminy i Miasta Wyszogród  oraz p. Iwona Marczak – Prezes Fundacji Fundusz Lokalny Ziemi Płockiej „Młodzi Razem”.
W pięknym amfiteatrze nad Wisłą w Wyszogrodzie zaprezentowano zgromadzonym gościom i społeczeństwu gmin tradycje, kulturę polską, żydowską, niemiecką i olenderską, właściwą dla terenu czterech gmin uczestniczących w projekcie. Dyskutowano nt. tolerancji, poszanowania kultur i tradycji.

Pięknie zaprezentowali polskie tańce i piosenki dzieci z Zespołu Ludowego "Cieślanie" działającego przy Publicznej Szkole Podstawowej w Cieślach z gminy Bodzanów oraz z Zespół "Ludowe Nutki" przy Szkole Podstawowej im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Słubicach. Młodzi artyści ubrani byli w przepiękne kostiumy ludowe nawiązujące do tradycji terenów. 
Zespół Ludowy „Grzybowianki” z Gminy Słubice, którego członkami są dzieci, młodzież i dorośli przedstawił ludowe piosenki i tańce, które porwały publiczność do wspólnego śpiewania. 
Realizatorzy  projektu przygotowali dla uczestników festiwalu degustację potraw kuchni polskiej, żydowskiej i olenderskiej,  np. pyzy ziemniaczane, „uszy Hamana”, które wypiekano na jedno z najbardziej radosnych żydowskich świąt, „Mace”, spożywaną przez Żydów podczas święta Pesach, „Kozy” z zsiadłego mleka, znane na polskich stołach, podawane z powidłami buraczanymi, chleb i sery przygotowane wg. receptury olenderskiej oraz ciasta polskie. 

Lokalni twórcy ludowi prowadzili warsztaty. Zaprezentowano pokaz tradycyjnego rzemiosła ludowego, m.in: kowalstwo, rzeźbiarstwo, garncarstwo oraz tkactwo - specjalność Niemców z Zakrzewa, Kępy, Białobrzegów, Wyszogrodu oraz terenów nadwiślańskich Gminy Słubice, Mała Wieś.
Dzieciom i młodzieży uczestniczącej w konkursie  pn. „By czas nie zaćmił” wręczono  nagrody i dyplom, dziękując jednocześnie za ogromne zaangażowanie.
Zebranym wręczono publikację „My dla regionu – poznaj wielokulturową przeszłość naszego regionu” nt. wielokulturowości gmin nadwiślańskich. 
W Muzeum Wisły w Wyszogrodzie odbył się wernisaż prac fotograficznych prezentujących efekty naszych działań. 
Dodatkową atrakcją festiwalu był rejs tramwajem wodnym po Wiśle przygotowany przez partnerów z terenu Wyszogrodu - Gminę Miasto Wyszogród.
Festiwal potwierdził zaangażowanie mieszkańców gmin, dzięki wspólnej pracy nawiązało się wiele przyjaźni, powstał prawdziwy „ most przyjaźni – mimo dzielącej Wisły – łączący mieszkańców tych gmin”.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Dziękujemy wszystkim partnerom oraz realizatorom projektu za działania oraz odkrywanie wielokulturowości Ziemi Płockiej. Są to:
- Urzędy Gmin w: Słubicach, Bodzanowie oraz Miasto i Gmina Wyszogród,
- Centrum Kultury i Sportu w Bodzanowie,
- Centrum Kultury Wisła w Wyszogrodzie,
- Stowarzyszenie Ekologiczno - Kulturalne „ZIARNO” w Grzybowie,
- Zespół Ludowy „Grzybowianki” z Grzybowa,
- Szkoła Podstawowa im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Wyszogrodzie,
- Zespół Szkół w Wyszogrodzie,
- Gimnazjum w Bodzanowie,
- Szkoła Podstawowa im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Słubicach,
- Szkoła Podstawowa w Świniarach,
- Gimnazjum w Słubicach,
- Szkoła Podstawowa im. Władysława Jagiełły w Piotrkówku,
- Publiczna Szkoła Podstawowa w Cieślach,
- Publiczna Szkoła Podstawowa w Łętowie,
- Gimnazjum w Małej Wsi,
- Społeczne Liceum Ogólnokształcące w Małej Wsi.
 
współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej 
w ramach Programu Operacyjnego FIO
FIO